Gram Zdrowia


Natural substances immunostimulatory

Henry Rozanski 

Natural substances immunostimulatory 

The immune system at a Glance 
Immunostimulators are substances that enhance operations of local or systemic immune system. 
The immune system, ie the immune system is a set of uorganizowanych and integrated cells and biochemical processes, which is capable of recognizing and inactivation factors (antigens) are harmful and alien to the body. Put another way the immune system recognizes and inactivates the antigen. An antigen is any molecule in the body that the immune response (immune), a molecule recognized as foreign and harmful. 

There are cell-mediated immunity and humoral immunity. Humoral Immunity in the production of antibodies and is conditioned by the presence of B-cell antibodies react with specific antigens. This resistance protects against bacterial infections and reinfekcjami, that renewed virus infections. 

Cellular resistance is conditioned by T lymphocytes T cells directly destroy antigens (causing lysis of the antigen) or indirectly via lymphokines. Receptors allow recognition of antigens. T cells protect against viral infection, fungal and bacterial against cancer, cause rejection of grafted foreign tissue. Lymphokines stimulate B cell division, also has the capacity to activate macrophages, devour, or phagocytosis of antigens. Interferons also belong to lymphokines.

In addition to humoral and cellular immunity is distinguished by a local. Local resistance is limited to the epithelial tissue and connective tissue surface, which are most vulnerable to the effects of antigens from the external environment. Local non-specific resistance is based on mechanical retention of any foreign particles. Epithelial without mucus (eg skin - stratified squamous epithelium rogowaciejący) does not let foreign particles into the interior due to close contact between cells and their multi-tier arrangement. The epidermal surface is slightly acidic secreted in sweat and sebum, which also inhibit the growth of most bacteria and fungi. Epithelia of the mucous secretions and have mikrokosmki stop foreign particles in the following manner: 

- Sticky mucus captures and binds antigenic molecules 

- Traffic flashlight continuously removes impurities from the surface epithelium 

- Close packing of the cells did not form intercellular przestworów through which antigens can pass 

- Bind antigens in the mucus is rich in lysozyme - an enzyme digesting hydrolytic microbial peptidoglycans 

The specific local resistance is assured with features of granulocytes, macrophages and local lymphoid follicles (lymphoid).Tissue macrophages are histiocytes, which are capable of phagocytosis, that is devouring the antigen molecules and antigen-antibody complexes. Other cells providing local resistance to plasma, labrocyty and histiocytes. Plasma cells present within epithelia produce immunoglobulin Ig. Secrete interlukiny histiocytes.Mast cells, or mast cells (labrocyty) synthesize histamine, heparin, proteases, ECF-A = factor granulocyte chemotactic eozynofilnych anaphylaxis, Celebrities = vazoaktywny factor (factor) vasodilator. In addition, secrete leukotrienes and prostaglandins. In case of contact with the antigen labrocyty produce immunoglobulin E (IgE).IgE are absorbed on the surface labrocytów and if it is exposed to the antigen release histamine, heparin, leukotrienes and prostaglandins and other chemical agents. The result is an immune reaction and signs of effusion, inflammation, and edema. It is worth noting that the keratinocytes, which skin cells can bind antigens and present them to lymphocytes. Keratinocytes produce interleukin-1 / IL-1 / (activated fibroblasts, T lymphocytes, and neutrophils), interleukin 3 / IL-3 / (activates labrocyty) and interleukin-6 / IL-6 / (activated Natural Killer cells). In skin Langerhans cells are found myelogenous. These cells bind and present antigens to lymphocytes, such as Th. Also produce interleukin first 
Globulin present in the blood are made up of several factions: alpha 1, alpha 2, beta and gamma. Are synthesized in the liver. The fraction of gamma involves binding of immunoglobulin antigens.Synthesized by B cells and plasma. Overall globulin perform defense functions, transporting and participate in blood clotting. 

Immunoglobulins can be divided into six classes: 

And class: gamma-globulin IgG, contain antibodies against viral infection (eg herpes, measles, smallpox, influenza, mumps) and antibacterial (eg, streptococci, corynebacteria diphtheria). Pass through the placenta to the fetus. 

Class II: macroglobulin, IgM antibodies against antigens they contain sugar, and blood factors izoaglutyniny rheumatism. 

Class III beta-2 A-globulins IgA, are divided into serum IgA and secretory IgA. Contains the antitoxin serum IgA, anti-bacterial and izoaglutyniny. Secretory IgA are present in saliva and in colostrum (colostrum), in tears, nasal secretions in, and intestinal tract.Contain antibodies against bacteria and viruses. 

Class IV: gamma-D = IgD, occurs on the surface of lymphocytes of fetuses and newborns. The level of increase during the mature, is higher in women than in men. It contains antibodies and antibodies antybłonicze insulin. 

V class: gamma-E = IgE (reaginy) occur in serum in low concentration. The level of increase in allergic diseases, mainly skin. 

Class VI: gamma-microglobulin (Bence-Jones protein were found in patients with myeloma multiplex (multiple). 

Immunoglobulins have the ability to bind to specific antigens to form immune complex. The complex immune activation serum protein called complement. Complement system is functionally linked to several different proteins to a complex of connected sequentially, so that following its activation. Followed by intensification of specific immune response and nonspecific inflammation. Activation of the complex contributes to the lytic enzymes (cell digesting pathogens), vasodilators substances and increased endothelial permeability (anafilotoksyna), opsonin (opłaszczają cells facilitating their phagocytosis of pathogens) and substance chemotactic for white blood cells. Reaction of antibodies to the antigen is called the humoral immune response (humoral immunity). It is particularly effective in the case of bacteria, and exotoxins. 
T cells are divided into several groups: Support Th lymphocytes (called helper - Auxiliary), Ts suppressor T cells (called suppress - to suppress), cytotoxic lymphocytes, cells ADCC (antibody dependent cellular cytotoxity), NK (natural killer). Th lymphocytes have surface receptors. Secrete lymphokines. Lymphokines (cytokines) are substances released from cells under the influence of antigen. To lymphokines include interferons and interleukins.Lymphokines stimulate the division of other cells (lymphocytes B, T), macrophages, stimulates production of antibodies. NK cells produce interferon gamma (IFN-ã). NK cells are part of the population of null cells. These include large cells containing lysosomes. They have the ability to kill tumor cells. Lymphocytes and monocytes belong to the common large group of cells - agranulocytów. Generally speaking, an ability to synthesis agranulocyty interferons. Interferons are produced by fibroblasts.Fibroblasts are connective tissue cells proper. 

The division of natural immunostimulant preparations 

1. Bacterial preparations: bacterial adjuvants, eg Freund's adjuvant, mycobacteria, Propionibacteriaceae, lyophilized, for example picibanil 
2. Peptides and polypeptides 
3. Vegetable Preparations 
Bacterial immunostimulant preparations 
Adjuvants are a mixture of paraffin oil emulsified, water and certain bacteria, such as acid-fast bacilli. This mixture works immunopotencjalizująco. Preparations containing Propionibacterium cause proliferation and activation of macrophages, also induce the production of interferon. 

Picibanil an example of a lyophilized attenuated strains of Streptococcus haemoliticus, which stimulates the T cells, augmenting the cellular immune response. Also activates Th cells, which stimulates the humoral immunity. 

Bestatyna, or Amino-2-hydroxy-4-phenylbutyryl]-L-Leucine hydrochloride is a product Str Olivoreticuli which stimulates granulocyte phagocytosis. Bestatyna aminopeptidase inhibitor is acting not only immunostimulating, anti-cancer properties but also what is used in the treatment of small cell lung cancer. 
Interleukin 2 
Peptides and polypeptides 
Interferons are glycoproteins, which begins production under the influence of mitogens and antigens, mainly bacteria and viruses.This process includes the phase of induction and antiviral phase.Induction phase is due to activation of genes encoding interferons in host cells. Induction occurs by contact with antigens or mitogens.With the synthesis of interferon produced in the body condition of antiviral, further inhibiting viral replication. It is a primary response (response) to infection, which is the first line of defense to viral infection. Interferon action shows no antigenic specificity. Interferons inhibit the transcription of the nucleic acids of pathogens and translation of viral proteins. There are also antyproliferacyjnie (przeciwpodziałowo), immunostimulating, inhibit angiogenesis (formation of new blood vessels), inactivate some oncogenes. 
Wyróżania interferon-alpha,-beta, and gamma-interferon alfacon-1.Thanks to advances in biotechnology it is possible to obtain recombinant interferons with controlled bacterial culture. More information about interferonach available here (click). 

Interleukin 2 is a glycoprotein produced FOR IN T lymphocytes under the influence of nonspecific and specific mitogens. Induces a helper T lymphocyte proliferation and suppressor and cytotoxic agents. Enhances NK cell activity. Biotechnologically produced in cultures of E. coli. Used in the treatment of AIDS, cancer and immune deficiencies. 
Thymus gland - thymus 
Image source: 
Thymus - Thymus 
Thymus gland is the endocrine and central organ of the lymphatic system. Thymus weight may be as high as 40 g. It is located in the upper part of the mediastinum. A unique characteristic of the thymus is that it has a core of epithelial, connective and not, as is the case for other organs. Formerly it was thought that the thymus is the seat of the soul, due to the declining size after death. Thymus secretes a number of protein substances, some of which are hormones. 
For medicinal purposes is obtained from an extract of calf thymus (Thymus Extract) by Czarnecki and Jaskólskiego. Action organopreparatu grasiczego dealt with, inter alia, Raberger and Giełdanowski. Extract from the thymus mainly contains polypeptides with a mass 4200th 

Thymosin secreted by the thymus accelerates the maturation of T cells, stimulates limfopoezę (cell formation), enhances the response to mitogens, inhibits cancer, prevents autoimmune diseases, transplant rejection accelerates tissue and transplanted organs.Tymopoetyna is a blocker of synaptic, inhibitory impulse conduction during muscle contraction in the plate motor (neuro-myocytes) also increases limfopoezę and maturation of T lymphocytes 

All thymic hormones stimulate granulocyto-, erythro-and limfopoezę.Enhance the synthesis of immunoglobulins, increase resistance to general and local body to disease. Accelerate the processes of tissue regeneration. Have an impact on circulation, reducing vascular resistance, heart rate accelerates. Show synergism with somatropin and antagonism to estrogen and corticosteroids, progesterone, and androgens. 

In medicine is an extract from the thymus (thymostymulina) for reconstruction of the immune system and in the treatment of autoimmune diseases (autoimmune), some cancers and rheumatoid arthritis. 
In Poland it is possible preparation TFX (Thymus Factor 10) / Jelfa / by injection - vial containing 10 mg of freeze-dried (formerly known as the fluid - 1 ml). Intramuscularly administered 10-20 mg of protein substances grasiczej daily for 30 days, then 20 mg once a week to achieve improvement. 

Preparation of a beneficial effect on psoriasis and trądzikach to severe. 
Image source: 
Aloe - Aloe 
Aloe, Biostymina, extractum Aloe. 
Ingredients: antraglikozydy - aloin -5-40%, aloinozydy A and B, aloe-emodyna - 1%, polysaccharides, proteins, amino acids, resins.Concentrated aloe juice is called alony. 

Action: parenteral - increases the number of B cells and antibody synthesis. After oral administration: nutritional, tonic, Bile, bile, stimulates digestion. Alona in small doses (50 mg) stimulates the secretion of digestive juices, stimulates the appetite and speeds up digestion. In larger doses (300-1000 mg) works przyczyszczająco (within 9-12 hours after administration). Increases blood flow of abdominal organs and pelvis, which is not recommended for pregnant women and during menstruation. Aloe vera juice has been shown to bakteribójcze. Eliminates spots, pimples and skin exudates. It works on hypertrophic scars smoothing. 

Indications: inflammation of the respiratory tract, Ig deficiency, inflammation within the eye, inflammation of the appendages, chronic skin diseases and convalescence. 
Aloe preparations used orally, for skin and parenterally. In the treatment of acne and immunological deficiencies are recommended parenteral formulations, not oral. Inactivate digestive enzymes (digest) immunopotencjalizujące components. 
Topically applied aloe preparations (ointments, gels, solutions, tinctures) operate a disinfectant, anti-inflammatory and astringent.Stimulate regeneration of the epidermis and granulation tissue proper. Thanks to accelerate the healing of pimples and wounds and lumps formed during the blackheads and pimples wyduszania. 
Most effectively work fresh aloe juice and aqueous extracts of aloe vera. Alcoholic extracts do not produce such good results, because alcohol destroys biostimulators protein and enzymes. 

Parenterally or recommend Biostyminę extractum Aloe (ampoules) - 1 ampoule intramuscularly once a week for 10-15 weeks. After a month break from treatment should be repeated. Aloe Therapy intramuscular immunizes the body against infection, regenerates and amplifies it in general. Accelerates the healing of many chronic diseases of the skin, eyes, reproductive and respiratory (inflammation, infection). 
Aloe extractum in ampoules is produced in many European countries, in our popular products are Ukrainian and Russian.Biostymina was developed by prof. J. Muszynski. In the former USSR extractum Aloe was produced by the method of Filatov. 
Ampułkowe preparations of aloe can be used to lubricate the skin lesions or the entire face and neck. 
Image source: 
Peat, peat, FIBS, the preparation Tołpy 
Peat, preparation Tołpy 

Ingredients: uronowe acids, humic compounds, coumarin, nutrients and protein polysaccharide, phytohormones, resins, phenolic compounds, amino acids, micronutrients and vitamins. Action: immunotropic, proregenerujące, anti-inflammatory, anti-allergy.Epitelizację and enhances granulation tissue proper. 
Indications: impairment of the immune system, chronic recurrent infections of the respiratory and reproductive, varicose ulcers, chronic wounds, changes in trophic ulcer. Inflammation of the gums and tongue, recurrent herpes, periodontal disease, inflammation of the anus, hemorrhoids. 5 mg extract, 1 time a day. In addition, preparations for topical use. 
Today the company produces peat Corporation Tołpy oral preparations. There are only products for topical use - the gel and cosmetics containing the extract of peat. 

FIBS, mud 
Aqueous extract of peat developed by Filatov. 

Ingredients: Humic acid, cinnamic acid, coumarin, biogenic compounds, phytohormones, lignans, proteins, polysaccharides, minerals and vitamins. 
Action: ratcheting of resorption and regeneration, and mobilize the body's immune mechanisms. Increases metabolism, detoxification and elimination processes of xenobiotics. Affected by anti-inflammatory and anti-allergic. It stimulates the regeneration processes. Enhances the synthesis of antibodies and B cell division
Application: inflammation of the retina and choroid, retinal degeneration, optic atrophy, vitreous opacities, myopia, chronic inflammation of eyelids, conjunctiva and cornea, neuralgia, neuritis, inflammation of the appendages, immunodeficiency. 
Peat preparations give good results when treating psoriasis, chronic and stubborn acne. It should associate the local treatment of parenteral (intramuscular). Intramuscularly or subcutaneously, we give an ampoule 2 times a week. Treatment includes injections from 1930 to 1940, while an injection can be used once a week. 
Peat has a favorable effect on the psoriatic skin and acne in the form of wraps, baths, mud and cosmetic gels, ointments and peat extract solutions. Peat for external use is available in trade (pharmacies, herbal stores.) Preparations intramuscular (FIBS) are produced in Ukraine. They can be purchased in local pharmacies and on-line. 
Image source: 
Echinacea - Echinacea 
In medicine is mainly used three species of echinacea: Echinacea (rotacznica) purpurea Echinacea purpurea Moench, Echinacea angustifolia Echinacea common cottongrass De Candolle (Brauneria angustifolia Heller) and pale purple coneflower Echinacea pallida Nutt. (Brauneria pallida Heller). 
Type of Echinacea belongs to the family of complex Compositae (Asteraceae) and astrowców order (Asterales). Echinacea, or rotacznice or czesłoty from North America. For therapeutic purposes are grown in Europe and Asia. 

Echinacea are perennials (3-4-year-old), growing up to about 1 m in height. The leaves are ovoid-lanceolate, toothed or serrated edge.Flower baskets are individually mounted on the tops of stalks are round or slightly flattened (dyskowaty). Trumpet flower (middle) are brown or czerwonawobrunatne, and reed flowers are red, pink or purple and reach a length of 6-9 cm, depending on the species and cultivar. Flowers are the tongue-protruding or dropped. 

Echinacea is used for a long time (since about 400 years) in the popular herbal medicine by the Indians (Siuksowie, Dakota) for the treatment of bleeding, difficult to heal (exuding a) and infected wounds, diphtheria, syphilis, scarlet fever, malaria and many other diseases manifested by febrile . 
Since 1902, echinacea were used for the preparation of homeopathic medicines. At the beginning of the twentieth century drew attention to the immunostimulatory properties of Echinacea extracts. In 1910, it was observed that echinacea increases the number of white blood cells. 
The greatest popularity - as a uodporniający and restorative - Echinacea has gained in the twenties and thirties of the twentieth century in Germany, England, France and the United States. After the introduction of sulfonamide and antibiotic treatment Echinacea seriously diminished importance and is limited to a rather popular herbal remedies. Echinacea in a scientific manner, concern has again in the seventies of the twentieth century. 
In Poland, Echinacea has gained popularity only in the early nineties of the twentieth century. 

Pharmaceutical Raw Material 

In medicine is used alcoholic extracts, oil and water (extractum Echinaceae) from the root and the herb echinacea - Radix et Herba Echinaceae. 
In Germany and Switzerland are produced around 200 modern formulations containing an extract of Echinacea. In Poland, were recorded approximately 15 jeżówkowych preparations. 

Chemical composition 

Echinacea herb contains depsyd of caffeic acid with an acid chinowym - chlorogenic acid and its isomer - iso-chlorogenic acid, depsyd - of endive acid (2,3-dikawoilochinowy acid), phenolic glycoside - echinakozyd (derived from 3,4-dioksyfenylo-etyloalkoholu) and verbaskozyd ; flavonoids in the form of free and associated glycosidic (quercetin, kempferol, rutoside, flavone - luteolin, flavone - apigenin, flavonol - izoramnetyna) essential oil (to 0.32%), polysaccharides (polysaccharides), as well as active polyacetylenes, namely poliiny (0.2%): trideka-1-en-3-pentaina ,5,7,9,11, pontikaepoksyd, undecanoic-2 ,4-dienes, izobytyloamid dodeka acid-2E, 4E, 8Z, 10E/Z-tetraenowego , Pyrrolizidine alkaloids. 
Echinacea root contains phenolic glycoside - echinakozyd (to 1.7%), chlorogenic acid, chlorogenic acid, iso-, polysaccharide composed of D-fructose - inulin (about 4-6%), cynarynę acid (1,5-di-kawoilo -quinic, or Acidum 1,5-O-dicaffeoyl-quinicum), glycoprotein containing sugar components: glucosamine, galactose and arabinose, essential oil (up to 0.2%), sesquiterpenes and polyacetylenes - alkamidy (to 0.04%) : isobutylamid dodeca-2E, 4E, 8Z, 10E/Z-tetraenowego acid; Pyrrolizidine alkaloids (tussilagina, iso-tussilagina) amine compounds such as betaine hydrochloride, glycine-betaine. 

Pharmacological Action 

The extract of Echinacea accelerates the metabolism, act immunostimulating, antibacterial, antiviral, antifungal, analgesic, spasmolytic, żółciotwórczo, cholagogic, diaphoretic, fever, inflammation, exudation, stimulates the secretion of gastric juice, pancreatic and intestinal tract, stimulates regeneration processes.Inhibits the activity of hyaluronidase, by protecting against degradation intercellular connections, cell membranes and the structure of proteoglycans and collagen. Being an inhibitor of hyaluronidase prevents penetration of tissues by pathogenic microorganisms. It stimulates the phagocytosis of macrophages and granulocytes, increases the number of 
and activity of lymphocytes grasicozależnych T and NK cells (Natural Killer). Increases production of interferon. Flavonoids and phenolic glycosides, some of the urchins inhibit the release of histamine, leukotrienes and prostaglandins, suppressing inflammation and effusion, and preventing them, however, this effect depends on the quantitative relations of the individual components and their resultant actions. Stimulates chondroblasts, osteoblasts, fibroblasts for the synthesis of collagen and elastin fibers. It stimulates the activity of keratinocytes and Langerhans cells, epithelial tissue.Langerhans cells present antigens to lymphocytes and secrete cytokines. The preparations of echinacea, which increases the resistance to general and local. Echinakozyd is fitoncydem, a substance with bacteriostatic. 6 mg echinakozydu corresponds to the strength of 1 unit of penicillin. Particularly sensitive to echinacea are staphylococcus and streptococcus. 
Echinacea contains ingredients that are natural "wymiataczami free radicals and peroxides. Thanks to protect proteins and nucleic acids from damage (eg, mutations). Thus, the structure of polymers stabilizes the protein and glycoprotein. 
Protective and restorative proteins, and Echinacea for preteoglikanów tissue was used in cosmetology and dermatology. 


Echinacea should not be administered concurrently with immunosuppressive drugs, including the glucocorticoids. Bury the administration of Echinacea preparations from pregnant women.Theoretically, echinacea may cause dampening of immune tolerance to the fetus and thus trigger undesirable immune processes of aggression against the fetus. Echinacea preparations should not take a person suffering from autoimmune diseases and in the course of which there are processes of self-harm immune response. Do not give patients with leukemia and AIDS. Few people have an allergy to Echinacea components, resulting in facial swelling, itching, rash, urticaria, skin irritation, and kidney. 


The preparations of echinacea are used to treat viral diseases (eg influenza, common cold, herpes, measles, chicken pox, shingles, rubella), bacterial diseases (eg, tonsillitis, scarlet fever, diphtheria, rose, mixed infections of the respiratory system, sinuses 
and the digestive system, acne, furunculosis, venereal diseases), and fungal diseases (eg, candidiasis, cryptococcosis of the skin and systemic). Echinacea is recommended as adjunctive therapy of parasitic diseases. In addition, as a means of enhancing the body's resistance to disease 
and to treat difficult to heal wounds, burns, frostbite, pressure sores and ulcers. Galenical of echinacea is effective in the treatment and prevention of biliary dyskinesia, digestive disorders, certain allergies, gingivitis, chronic inflammation of the reproductive system and urinary tract. 

Preparations and application 

The popular herbal medicine used tincture, macerate, juice, ointment, an infusion of herb or echinacea root. Among these species, the smallest activity has pale purple coneflower. Tincture of Echinacea tincture can be made Echinaceae flooding the fragmented dry root or herb 40-50% alcohol in a ratio of 100 grams of vegetable matter in 500 ml of solvent. The more concentrated the alcohol destroys many active ingredients of echinacea. Digest raw material must be 7 days, then filter and store in a dark cool place.Thus prepared tincture should be taken 2-3 times a plot of 5 ml.Prophylactically tincture takes place 3 times a week for 5 ml.Macerate Maceratio Echinaceae of echinacea flooding shall be a part. minced fresh herb echinacea roots or 3 parts. boiled water.Etching with water should last about 6 hours, after which the extract is subjected to filtering. Macerate preparation is unstable, which must be kept refrigerated for up to 3 days. Macerate is dosed three times a plot of 100 ml, it is worth it to sweeten with honey right before you. It is recommended przeziębieniowych diseases and skin disorders. Infusion Infusum Echinaceae prepared from dry ground herb or root, 1 tablespoon dried pour 200 ml boiling water, let stand for 20 minutes and strain. Take 2-3 times a plot of 100-200 ml. The infusion should sweeten with honey. Decoction of echinacea is not recommended because of the high sensitivity of the active ingredients for longer heating. Ointment containing echinacea Unguentum Echinaceae extract (1 part. Plant material to 1 part. Solvent), juice or fresh greens thoroughly beaten (or root) of the substrate fatty Echinacea (animal fat). The contents of echinacea in the ointment is the traditional 15-20%. 
The pharmaceutical industry has provided a modern and comfortable to use echinacea preparations: tablets, capsules, drops, syrups, ointments, gels on the skin and mucous membranes. 
Some liquid formulations of echinacea are based on the ethanolic extract glycerine from the raw material or are concentrated solution, or dry extract of the mixture of solvents. The capsules and tablets containing the dry extract, powdered root or herb echinacea. Dose-plant powder (powder in capsules or tableted) is 500-2000 mg 2-3 times a journal of doses of dry extract of Echinacea are 200 mg three times a plot of echinacea extract content in ointments and creams factory is 5-10%. 
The cosmetics industry provides creams, lotions, creams and serums containing extracts of echinacea. 
The preparations of echinacea have to be used regularly and for longer periods. Therapeutic effects are seen after 3-4 weeks. After a month of treatment is recommended to make a 14-day break in taking echinacea. 
Image source: 
Mistletoe - Viscum 
Preparations of mistletoe (Iscador, Helixor, Plenosol N) also have immunostimulatory effects. More Informacion about them the reader will find a special website (click here). 
Baptisia tinctoria L. 
Baptisia tinctoria L. 
Source image: 
Baptisia tinctoria L. 
Baptisia tinctoria L. is a shrub of the legume family Fabaceae, growing in North America. 
Chemical Composition: essential oil, dyes, coumarins, alkaloids, quinolizidine (cystine, Glucocorticoids), skopoletynę, skopoletyn-O-glycosides, isoflavones (baptyzyna - 6%, pseudobaptyzyna - 1%, trifoliryzyna), glycoprotein (arabinogalaktano-protein), heteropolysaccharides, uronowe acids, sugars (arabinose, glucose, galactose, rhamnose, mannose, xylose), phenolic compounds. 
The roots and rhizomes contain 0.2% alkaloids, of which 0,047-0,081% is Glucocorticoids, 0,021-0,087% N-metylocytyzyna and 0.02% cystine. 
Historically, this plant was obtained from the blue dye. 
The Swiss company produces Herbamed preparations containing Indigowurzel Wilde Baptisia tinctoria, including homeopathic remedies. br> Baptisia tinctoria shown to be immunostimulatory, anti-inflammatory, Bile, antiemetics, and anti-arrhythmic. It stimulates phagocytosis, agglutination of antigens, production of interferons, increases local and general resistance to infections. It is preferred to linking Baptisia and Echinacea preparations Arborvitae Thuja. 
Baptisia has been used in folk medicine by the Indians for the treatment and prevention of infectious diseases. 
Dosage: 500-1000 mg raw powder 3 times a day, tincture - 5 ml 3 times daily. 

Sample preparation: 
Farmakon: Echinacea Rö-Plex Ampullen: Röwo - 298, Röwo Infecthol E: Röwo - 296th 
Schaper and Brummer: Esberitox in various types and forms of pharmaceuticals. 

Thuja occidentalis L. - Thuja 
Image source: 
Thuja occidentalis L. - Thuja 

Vitamin H 
Methionine, choline, betaine, carnitine, lipoic acid, timonacic acid pangamowy 
Orotic acid 

Document copyrighted 
Dr. Rozanski
Henryk Różański

Naturalne substancje immunostymulujące

Układ odpornościowy w zarysie
Immunostymulatory są to substancje wzmagające czynności miejscowego lub ogólnoustrojowego układu odpornościowego.
Układ odpornościowy, czyli system immunologiczny jest zespołem uorganizowanych i zintegrowanych komórek oraz procesów biochemicznych, który jest zdolny do rozpoznawania i unieczynniania czynników (antygenów) szkodliwych i obcych dla organizmu. Inaczej ujmując układ odpornościowy rozpoznaje i unieszkodliwia antygeny. Antygen to każda cząsteczka wywołująca w organizmie reakcję immunologiczną (odpornościową), czyli cząsteczka uznana za obcą i szkodliwą.

Wyróżnia się odporność komórkową i odporność humoralną. Odporność humoralna polega na wytwarzaniu przeciwciał i jest warunkowana obecnością limfocytów B. Przeciwciała reagują z określonymi antygenami. Odporność ta chroni przed zakażeniami bakteryjnymi i reinfekcjami, czyli ponownymi zakażeniami wirusami.

Odporność komórkowa jest warunkowana przez limfocyty T. Limfocyty T niszczą antygeny bezpośrednio (powodują lizę antygenu) lub pośrednio za pomocą limfokin. Receptory umożliwiają rozpoznanie antygenów. Limfocyty T chronią przed zakażeniem wirusowym, grzybiczym i bakteryjnym, przed nowotworami, powodują odrzucanie przeszczepionych obcych tkanek. Limfokiny pobudzają podziały limfocytów B, ponadto aktywują makrofagi mające zdolność pożerania, czyli fagocytozy antygenów. Interferony również należą do limfokin.

Obok odporności humoralnej i komórkowej wyróżnia się odporność miejscową. Odporność miejscowa ograniczona jest do tkanki nabłonkowej i tkanki łącznej powierzchniowej, które są narażone najbardziej na oddziaływanie antygenów ze środowiska zewnętrznego. Odporność miejscowa nieswoista polega na mechanicznym zatrzymywaniu wszelkich cząsteczek obcego pochodzenia. Tkanka nabłonkowa bez wydzieliny śluzowej (np. naskórek - nabłonek wielowarstwowy płaski rogowaciejący) nie przepuszcza obcych cząsteczek do wnętrza dzięki ścisłemu stykaniu się komórek i ich wielowarstwowemu ułożeniu. Na powierzchnię naskórka wydzielany jest lekko kwaśny pot i łój, które również hamują rozwój większości bakterii i grzybów. Nabłonki z wydzieliną śluzową i wyposażone w mikrokosmki zatrzymują obce cząsteczki w następujący sposób:

- lepki śluz wychwytuje i wiąże cząsteczki antygenowe

- ruch migawkowy stale usuwa zanieczyszczenia z powierzchni nabłonka

- ścisłe upakowanie komórek nie tworzy przestworów międzykomórkowych przez które mogą przenikać antygeny

- wiążą antygeny w śluzie bogatym w lizozym – enzym hydrolityczny trawiący peptydoglikany drobnoustrojów

Odporność miejscowa swoista zagwarantowana jest dzięki funkcjom granulocytów, makrofagów i lokalnych grudek chłonnych (limfatycznych). Makrofagami tkanki łącznej są histiocyty, które mają zdolność fagocytozy, czyli pożerania cząsteczek antygenowych oraz kompleksów antygen-przeciwciało. Pozostałe komórki zapewniające odporność miejscową to plazmocyty, labrocyty i histiocyty. Plazmocyty obecne w pobliżu nabłonków wytwarzają immunoglobuliny Ig. Histiocyty wydzielają interlukiny. Komórki tuczne, czyli mastocyty (labrocyty) syntetyzują histaminę, heparynę, enzymy proteolityczne, ECF-A = czynnik chemotaktyczny eozynofilnych granulocytów anafilaksji, VIP = vazoaktywny faktor (czynnik) rozszerzający naczynia. Ponadto wydzielają leukotrieny i prostaglandyny. W razie kontaktu z antygenem labrocyty wytwarzają immunoglobulinę E (IgE). IgE ulegają absorpcji na powierzchni labrocytów i w razie ponownego kontaktu z tym antygenem uwalniają histaminę, heparynę, leukotrieny i prostaglandyny oraz pozostałe czynniki chemiczne. Efektem tego jest reakcja immunologiczna i objawy stanu wysiękowego, zapalnego, i obrzęku. Warto dodać, że keratynocyty, czyli komórki naskórka mają zdolność wiązania antygenów i prezentowania ich limfocytom. Keratynocyty wytwarzają interleukinę 1 /IL-1/ (aktywuje fibroblasty, limfocyty T i neutrofile), interleukinę 3  /IL-3/(aktywuje labrocyty) i interleukinę 6 /IL-6/ (aktywuje limfocyty Natural Killer). W skórze występują komórki Langerhansa pochodzenia szpikowego. Komórki te wiążą, a następnie prezentują antygeny limfocytom, np. Th. Wytwarzają także interleukinę 1.
Globuliny wystepujące we krwi składają się z kilku frakcji: alfa 1, alfa 2, beta i gamma. Syntetyzowane są w wątrobie. Frakcja gamma obejmuje immunoglobuliny wiążące antygeny. Syntetyzowane przez limfocyty B i plazmocyty. Ogólnie ujmując globuliny pełnią funkcje obronne, transportujące i uczestniczą w krzepnięciu krwi.

Immunoglobuliny można podzielić na 6 klas:

I klasa: gamma-globulina IgG, zawierają przeciwciała wirusowe (np. opryszczka, odra, ospa, grypa, świnka) i przeciwbakteryjne (np. paciorkowce, maczugowce błonicy). Przechodzą przez łożysko do płodu.

II klasa: makroglobulina IgM, zawierają przeciwciała przeciwko antygenom cukrowym, izoaglutyniny krwi i czynniki reumatyczne.

III klasa: beta-2 A-globulina IgA, dzielą się na IgA surowiczą i IgA wydzielniczą. IgA surowicza zawiera antytoksyny, przeciwciała antybakteryjne i izoaglutyniny. IgA wydzielnicze obecne są w ślinie, w siarze (colostrum), w łzach, w wydzielinach nosowych, jelitowych i moczowych. Zawierają przeciwciała przeciwko bakteriom i wirusom.

IV klasa: gamma-D = IgD, występuje na powierzchni limfocytów płodów i noworodków. Poziom ich wzrasta w okresie dojrzałym; u kobiet jest wyższy niż u mężczyzn. Zawiera przeciwciała antybłonicze i przeciwciała insulinowe.

V klasa: gamma-E = IgE (reaginy) występują w surowicy w niskim stężeniu. Poziom ich wzrasta w chorobach alergicznych, głownie skórnych.

VI klasa: gamma-mikroglobulina (białko Bence-Jonesa, zostały stwierdzone u chorych na myeloma multiplex (szpiczak).

Immunoglobuliny mają zdolność swoistego wiązania się z antygenami tworząc kompleks immunologiczny. Kompleks immunologiczny uczynnia białka surowicy zwane dopełniaczem. Dopełniacz to funkcjonalnie powiązany układ kilkunastu różnych białek przyłączanych kolejno do kompleksu, dzięki czemu następuje jego aktywacja. Następuje wzmożenie swoistej reakcji immunologicznej i nieswoistego procesu zapalnego. Aktywacja kompleksu przyczynia się do powstania enzymów litycznych (trawiących komórki patogenów), substancji rozszerzających naczynia krwionośne i zwiększających przepuszczalność śródbłonków (anafilotoksyna), opsonin (opłaszczają komórki patogenów ułatwiając ich fagocytozę) i substancji chemotaktycznych dla krwinek białych. Reakcja przeciwciał na antygen nosi nazwę odpowiedzi humoralnej (odporność humoralna). Jest ona szczególnie skuteczna w przypadku bakterii i egzotoksyn.
Limfocyty T dzielą się na kilka grup: limfocyty pomocnicze Th (ang. helper – pomocniczy), limfocyty T supresorowe Ts (ang. suppress – tłumić), limfocyty cytotoksyczne, limfocyty ADCC (antibody dependent cellular cytotoxity), limfocyty NK (natural killer). Limfocyty Th posiadają na powierzchni receptory. Wydzielają limfokiny. Limfokiny (cytokiny) to substancje uwalniane z limfocytów pod wpływem antygenów. Do limfokin należą interferony i interleukiny. Limfokiny pobudzają podziały innych limfocytów (limfocytów B, T), makrofagów, pobudzają wytwarzanie przeciwciał. Limfocyty NK produkują interferon gamma (IFN-ă). Limfocyty NK wchodzą w skład populacji limfocytów null. Należą do dużych limfocytów, zawierających lizosomy. Mają zdolność niszczenia komórek nowotworowych.  Limfocyty i monocyty należą do wspólnej dużej grupy krwinek – agranulocytów. Ogólnie mówiąc agranulocyty maja zdolność syntezy interferonów. Interferony są także produkowane przez fibroblasty. Fibroblasty są komórkami tkanki łącznej właściwej.

Podział naturalnych preparatów immunostymulujących

1. Preparaty bakteryjne: adjuwanty bakteryjne, np.  adjuwant Freunda, prątkowe, Propionibacteriaceae, liofilizaty, np. picibanil
2. Peptydy i polipeptydy
3. Preparaty roślinne

Bakteryjne preparaty immunostymulujące
Adjuwanty są to zemulgowane mieszaniny oleju parafinowego, wody i wybranych bakterii, np. prątków kwasoopornych. Mieszanina taka działa immunopotencjalizująco. Preparaty zawierające Propionibacterium powodują proliferację i aktywację makrofagów, ponadto indukują produkcję  interferonu.

Picibanil to przykład liofilizatu atenuowanych szczepów Streptococcus haemoliticus, który pobudza układ limfocytów T, nasilając komórkową odpowiedź odpornościową. Aktywuje także limfocyty Th, przez co pobudza odporność humoralną.

Bestatyna, czyli Amino-2-hydroxy-4-phenylbutyryl]-L-leucine hydrochloride to preparat Str. Olivoreticuli, który pobudza fagocytozę granulocytarną. Bestatyna to inhibitor aminopeptydazy działający nie tylko immunostymulująco, ale również przeciwnowotworowo, co jest wykorzystywane w terapii raka niedrobnokomórkowego płuc.

Interleukina 2
Peptydy i polipeptydy
Interferony to glikoproteiny, których produkcja rozpoczyna się pod wpływem mitogenów i antygenów, głównie bakterii i wirusów. Proces ten obejmuje fazę indukcji i fazę przeciwwirusową. Faza indukcji polega na aktywacji genów kodujących interferony w komórkach gospodarza. Indukcja następuje wskutek kontaktu z antygenami lub mitogenami. Dzięki syntezie interferonów powstaje w organizmie stan przeciwwirusowy, hamujący dalszą replikację wirusów. Jest to pierwotna odpowiedź (reakcja) na zakażenie, czyli pierwsza linia obrony organizmu na infekcję wirusową. Działanie interferonów nie wykazuje swoistości antygenowej. Interferony hamują transkrypcję kwasów nukleinowych patogenów i translację białek wirusowych. Działają również antyproliferacyjnie (przeciwpodziałowo), immunostymulująco; hamują angiogenezę (tworzenie nowych naczyń krwionośnych), unieczynniają niektóre onkogeny.
Wyróżania się interferon -alfa, -beta, -gamma i interferon alfacon-1. Dzięki postępom biotechnologii możliwe jest uzyskiwanie interferonów rekombinowanych z kontrolowanych hodowli bakteryjnych. Więcej informacji o interferonach dostepnych jest tutaj (kliknij).

Interleukina 2 jest glikoproteiną wytwarzaną prze limfocyty T pod wpływem mitogenów nieswoistych i swoistych. Indukuje proliferację limfocytów T pomocniczych i supresorowych oraz cytotoksycznych. Wzmaga czynność limfocytów NK. Uzyskiwana biotechnologicznie w hodowlach E. coli. Stosowana w terapii AIDS, nowotworów i niedoborów immunologicznych.
Grasica - thymus
źródło obrazka:
Grasica - Thymus
Grasica jest gruczołem dokrewnym i centralnym narządem układu limfatycznego. Masa grasicy może sięgać nawet 40 g. Leży w górnej części śródpiersia. Cechą wyjatkową grasicy jest to, że posiada zrąb nabłonkowy, a nie łącznotkankowy, jak to jest w przypadku innych narządów. Dawniej uważano, że grasica jest siedzibą duszy, z uwagi na zmniejszanie się jej rozmiarów po śmierci. Grasica wydziela liczne substancje białkowe, niektóre z nich mają charakter hormonów. 
Do celów leczniczych uzyskuje się wyciąg z grasic cielęcych (Thymus Extract) metodą Czarneckiego i Jaskólskiego. Działaniem organopreparatu grasiczego zajmowali się między innymi Raberger i Giełdanowski. Wyciąg z grasic zawiera polipeptydy głównie o masie 4200.

Tymozyna wydzielana przez grasicę przyśpiesza dojrzewanie limfocytów T, pobudza limfopoezę (powstawanie limfocytów), wzmaga odpowiedź na mitogeny, hamuje nowotwory, zapobiega chorobom autoimmunologicznym, przyśpiesza odrzucanie przeszczepów tkankowych i przeszczepionych organów. Tymopoetyna jest blokerem synaptycznym, hamującym przewodzenie impulsu w czasie skurczu mięśnia w płytce ruchowej (neuronowo-miocytowej); ponadto wzmaga limfopoezę i dojrzewanie limfocytów T.

Wszystkie hormony grasicy pobudzają granulocyto-, erytro- i limfopoezę. Wzmagają syntezę immunoglobulin, podnoszą odporność ogólna i miejscową organizmu na choroby. Przyśpieszają procesy regeneracji tkanek. Wywierają także wpływ na krążenie, zmniejszając opór naczyniowy, przyspieszając akcję serca. Wykazują synergizm z somatotropiną i z estrogenami oraz antagonizm do kortykosteroidów, progesteronu i androgenów.

W lecznictwie stosowany jest wyciąg z grasic (thymostymulina) przy rekonstrukcji układu odpornościowego i w leczeniu chorób autoimmunologicznych (autoagresyjnych), niektórych nowotworów, oraz reumatoidalnego zapalenia stawów.
W Polsce jest dostępny preparat TFX (Thymus Factor 10) /Jelfa/ w postaci zastrzyków - ampułki zawierajace 10 mg liofilizatu (dawniej w postaci płynu - 1 ml). Domięśniowo podaje się 10-20 mg substancji białkowej grasiczej codziennie, przez 30 dni, potem 20 mg 1 raz w tygodniu do uzyskania poprawy.

Preparat działa korzystnie w łuszczycy i trądzikach o ciężkim przebiegu.
źródło obrazka:
Aloes - Aloe
Aloes, Biostymina, Extractum Aloe.
Składniki: antraglikozydy - aloina -5-40%, aloinozydy A i B, aloe-emodyna - 1%, polisacharydy, białka, aminokwasy, żywice. Zagęszczony sok z aloesu nosi nazwę alony. 

Działanie: pozajelitowo - zwiększa liczbę limfocytów B i syntezę przeciwciał. Po podaniu doustnym: odżywcze, tonizujące, żółciopędne, żółciotwórcze, pobudzające trawienie. Alona w małych dawkach (do 50 mg) działa pobudzająco na wydzielanie soków trawiennych, pobudza apetyt, przyśpiesza trawienie. W większych dawkach (300-1000 mg) działa przyczyszczająco (w ciągu 9-12 godzin od podania). Wzmaga ukrwienie narządów jamy brzusznej i miednicy, przez co nie jest zalecany dla kobiet w ciąży i podczas menstruacji. Sok aloesowy wykazuje działanie bakteribójcze. Likwiduje przebarwienia, wypryski i wysięki skórne. Działa wygładzająco na przerosłe blizny.

Wskazania: stany zapalne układu oddechowego, niedobór Ig, stany zapalne w obrębie gałki ocznej, zapalenie przydatków, przewlekłe choroby skórne, rekonwalescencja.
Preparaty aloesowe stosuje się doustnie, na skórę i pozajelitowo. W leczeniu trądzików i niedoborów odpornościowych zaleca się preparaty pozajelitowe, a nie doustne. Enzymy przewodu pokarmowego unieczynniają (trawią) składniki immunopotencjalizujące.
Miejscowo zastosowane preparaty aloesu (maście, żele, roztwory, nalewki) działają odkażająco, przeciwzapalnie i ściągająco. Pobudzają regeneracje naskórka i ziarninowanie tkanki łącznej właściwej. Dzięki temu przyśpieszają gojenie krostek i grudek oraz ran powstajacych podczas wyduszania zaskórników i pryszczy.
Najefektywniej działa świeży sok aloesowy i wodne wyciągi z aloesu. Wyciągi alkoholowe nie przynoszą tak dobrych efektów, bowiem alkohol niszczy białkowe biostymulatory i enzymy.

Pozajelitowo zalecam Biostyminę lub Extractum Aloe (ampułki) - domięśniowo 1 ampułka 1 raz w tygodniu, przez 10-15 tygodni. Po miesięcznej przerwie kurację warto powtórzyć. Terapia aloesowa domięsniowa uodparnia organizm na infekcje, regeneruje i wzmacnia go ogólnie. Przyśpiesza wyleczenie wielu przewlekłych chorób skóry, oczu, układu rozrodczego i oddechowego (stany zapalne, zakażenia).
Extractum Aloe w ampułkach jest produkowany w wielu krajach Europy, u nas popularne są produkty ukraińskie i rosyjskie. Biostymina została opracowana przez prof. J. Muszyńskiego. W dawnym ZSRR Extractum Aloe był produkowany wg metody Fiłatowa.
Ampułkowe preparaty aloesowe można stosować na skórę do smarowania zmian chorobowych lub całej skóry twarzy i szyi.
źródło obrazka:
Torf, borowina, Fibs, preparat Tołpy
Torf, preparat Tołpy

Składniki: kwasy uronowe, związki huminowe, kumaryny, substancje biogenne białkowe i polisacharydowe, fitohormony, żywice, związki fenolowe, aminokwasy, biopierwiastki, witaminy. Działanie: immunotropowe, proregenerujące, przeciwzapalne, przeciwalergiczne. Wzmaga epitelizację i ziarninowanie tkanki łącznej właściwej.
Wskazania: upośledzenie układu odpornościowego, przewlekłe nawracające infekcje układu oddechowego i płciowego, owrzodzenia żylakowate, trudno gojące się rany, zmiany troficzne podudzi. Stany zapalne dziąseł i języka, opryszczka nawrotowa, choroby przyzębia, stany zapalne odbytu, hemoroidy. Dawka 5 mg ekstraktu 1 raz dziennie. Ponadto preparaty do miejscowego stosowania.
Obecnie firma Torf Corporation nie produkuje doustnych preparatów Tołpy. Dostępne są tylko produkty do miejscowego stosowania - żel oraz kosmetyki zawierające wyciąg z torfu.

Fibs, borowina
Wodny ekstrakt z borowiny opracowany przez Fiłatowa.

Składniki: kwasy humusowe, kwas cynamonowy kumaryny, związki biogenne, fitohormony, lignany, białka, polisacharydy, związki mineralne, witaminy.
Działanie: wzmaganie procesów resorpcji i regeneracji oraz mobilizacji mechanizmów odpornościowych organizmu. Wzmaga przemianę materii, procesy detoksykacji i eliminacji ksenobiotyków. Wywiera wpływ przeciwzapalny i przeciwalergiczny. Pobudza procesy regeneracji. Nasila syntezę przeciwciał i podziały limfocytów B.
Zastosowanie: stany zapalne siatkówki i naczyniówki, zwyrodnienia siatkówki, zaniki nerwu wzrokowego, zmętnienie ciała szklistego, krótkowzroczność, przewlekłe zapalenia brzegów powiek, spojówek i rogówki, nerwobóle, zapalenia nerwów, zapalenie przydatków, niedobory odpornościowe.
Preparaty borowinowe dają dobre wyniki podczas leczenia łuszczycy, przewlekłych i opornych trądzików. Warto skojarzyć leczenie miejscowe z pozajelitowym (domięśniowym). Domięśniowo lub podskórnie podajemy 1 ampułkę 2 razy w tygodniu. Kuracja obejmuje 30-40 wstrzyknięć, przy czym można stosować zastrzyki 1 raz w tygodniu.
Borowina działa korzystnie na skórę łuszczycową i trądzikową w formie okładów, kąpieli, kosmetyków borowinowych oraz żeli, maści i roztworów ekstraktów borowinowych. Borowina do użytku zewnętrznego jest dostepna w handlu (apteki, sklepy zielarskie). Preparaty domięśniowe (Fibs) są produkowane na Ukrainie. Można je zakupić w tamtejszych aptekach oraz on-line.
źródło obrazka:
Echinacea - jeżówka
W lecznictwie wykorzystywane są głównie 3 gatunki jeżówki: jeżówka (rotacznica) purpurowa Echinacea purpurea Moench, jeżówka wąskolistna Echinacea angustifolia De Candolle (Brauneria angustifolia Heller) i jeżówka blada Echinacea pallida Nutt. (Brauneria pallida Heller).
Rodzaj Echinacea należy do rodziny złożonych Compositae (Asteraceae) i rzędu astrowców (Asterales). Jeżówki, czyli rotacznice, albo czesłoty pochodzą z Ameryki Północnej. Dla celów leczniczych są uprawiane w Europie i w Azji.

Jeżówki są bylinami (3-4-letnimi), dorastającymi do około 1 m wysokości. Liście mają jajowato-lancetowate, brzegiem ząbkowane lub piłkowane. Koszyczki kwiatowe osadzone są pojedynczo na szczytach szypułek, mają kształt kulisty lub nieco spłaszczony (dyskowaty). Kwiaty rurkowe (środkowe) są brunatne lub czerwonawobrunatne, natomiast kwiaty języczkowe mają barwę czerwoną, różową lub fioletową i osiągają długości 6-9 cm, zależnie od gatunku i odmiany. Kwiaty języczkowe są odstające lub zwisłe.

Jeżówki są wykorzystywane od dawna (od ok. 400 lat) w ziołolecznictwie ludowym przez Indian (Siuksowie, Dakoci) do leczenia krwawiących, trudno gojących (sączących się) i zakażonych ran, błonicy, kiły, szkarlatyny, malarii i wielu innych chorób objawiających się gorączką.
Od 1902 roku jeżówki zaczęto stosować do wytwarzania leków homeopatycznych. Na początku XX wieku zwrócono także uwagę na immunostymulujące właściwości wyciągów z jeżówki. W 1910 roku zaobserwowano, że jeżówka zwiększa liczbę białych ciałek krwi.
Największą popularność - jako środek uodporniający i regenerujący organizm - jeżówka zyskała w latach dwudziestych i trzydziestych XX wieku w Niemczech, Anglii, Francji i w Stanach Zjednoczonych. Po wprowadzeniu do lecznictwa sulfonamidów i antybiotyków znaczenie jeżówki poważnie zmalało i zostało ograniczone raczej do ziołolecznictwa ludowego. W sposób naukowy jeżówką zainteresowano się ponownie w latach siedemdziesiątych XX wieku.
W Polsce jeżówka zyskała popularność dopiero na początku lat dziewięćdziesiątych XX wieku.

Surowiec farmaceutyczny

W lecznictwie stosuje się wyciągi alkoholowe, olejowe i wodne (Extractum Echinaceae) z korzenia i ziela jeżówki – Radix et Herba Echinaceae.
W Niemczech i w Szwajcarii produkowanych jest około 200 nowoczesnych preparatów zawierających ekstrakt z jeżówki. W Polsce zostało zarejestrowanych około 15 preparatów jeżówkowych.

Skład chemiczny

Ziele jeżówki zawiera depsyd kwasu kawowego z kwasem chinowym – kwas chlorogenowy i jego izomer - kwas izo-chlorogenowy, depsyd - kwas cykoriowy (kwas 2,3-dikawoilochinowy), glikozyd fenolowy - echinakozyd (pochodny 3,4-dioksyfenylo-etyloalkoholu) i verbaskozyd; flawonoidy w formie wolnej i związanej glikozydowo (kwercetyna, kempferol, rutozyd, flawon - luteolina, flawon - apigenina, flawonol - izoramnetyna); olejek eteryczny (do 0,32%), wielocukry (polisacharydy), a także aktywne poliacetyleny, czyli poliiny (0,2%): trideka-1-en-3,5,7,9,11-pentaina, pontikaepoksyd, undeka-2,4-dieny, izobytyloamid kwasu dodeka-2E,4E,8Z,10E/Z-tetraenowego; alkaloidy pirolizydynowe.
Korzeń jeżówki zawiera glikozyd fenolowy – echinakozyd (do 1,7%), kwas chlorogenowy, kwas izo-chlorogenowy, polisacharyd zbudowany z D-fruktozy - inulinę (ok. 4-6%), cynarynę (kwas 1,5-di-kawoilo-chinowy, czyli acidum 1,5-O-dicaffeoyl-quinicum), glikoproteiny zawierające w części cukrowej: glukozaminy, galaktozę i arabinozę; olejek eteryczny (do 0,2%), seskwiterpeny i poliacetyleny – alkamidy (do 0,04%): isobutylamid dodeca-2E,4E,8Z,10E/Z-tetraenowego kwasu; alkaloidy pirolizydynowe (tussilagina, izo-tussilagina); związki aminowe, np. chlorowodorek betainy, glicyno-betaina.

Działanie farmakologiczne

Ekstrakt z jeżówki przyśpiesza przemianę materii, działa immunostymulująco, przeciwbakteryjnie, przeciwwirusowo, przeciwgrzybiczo, przeciwbólowo, rozkurczowo, żółciotwórczo, żółciopędnie, napotnie, przeciwgorączkowo, przeciwzapalnie, przeciwwysiękowo; pobudza wydzielanie soku żołądkowego, trzustkowego i jelitowego; stymuluje procesy regeneracyjne. Hamuje aktywność hialuronidazy, chroniąc przed degradacją połączenia międzykomórkowe, błony komórkowe oraz strukturę proteoglikanów i kolagenu. Będąc inhibitorem hialuronidazy uniemożliwia penetrowanie tkanek przez drobnoustroje patogenne. Pobudza fagocytozę makrofagów i granulocytów, wzmaga liczbę
i aktywność limfocytów grasicozależnych T i limfocytów NK (Natural Killer). Zwiększa wydzielanie interferonu. Flawonoidy i niektóre glikozydy fenolowe zawarte w jeżówce hamują wydzielanie histaminy, leukotrienów i prostaglandyn, tłumiąc procesy zapalne i wysiękowe oraz im zapobiegając; jednakże efekt ten zależy od stosunków ilościowych poszczególnych składników i wypadkowej ich działania. Pobudza chondroblasty, osteoblasty, fibroblasty do syntezy włókienek kolagenowych i elastynowych. Pobudza czynność keratynocytów i komórek Langerhansa tkanki nabłonkowej. Komórki Langerhansa prezentują antygeny limfocytom i wydzielają cytokiny. Preparaty z jeżówki zwiększają więc odporność ogólną oraz miejscową. Echinakozyd jest fitoncydem, czyli substancją o działaniu bakteriostatycznym. 6 mg echinakozydu odpowiada sile 1 jednostki penicyliny. Szczególnie wrażliwe na jeżówkę są gronkowce i paciorkowce.
Jeżówka zawiera składniki będące naturalnymi „wymiataczami” wolnych rodników i nadtlenków. Dzięki temu chroni białka i kwasy nukleinowe przed uszkodzeniem (np. mutacjami). Zatem stabilizuje strukturę polimerów białkowych i glikoproteinowych.
Działanie ochronne i regeneracyjne jeżówki dla białek i preteoglikanów tkankowych zostało wykorzystane w kosmetologii i dermatologii.


Jeżówki nie należy podawać równocześnie z lekami immunosupresyjnymi, w tym także z glikokortykosteroidami. Odradzam także podawanie preparatów z jeżówki kobietom ciężarnym. Teoretycznie jeżówka może spowodować wytłumienie tolerancji immunologicznej dla płodu i tym samym wyzwolić niewskazane procesy agresji immunologicznej w stosunku do płodu. Preparatów jeżówki nie powinny zażywać osoby cierpiące na choroby autoimmunologiczne oraz w przebiegu, których występują procesy autoagresji immunologicznej. Nie podawać chorym na białaczkę i AIDS. Nieliczni ludzie wykazują uczulenie na składniki jeżówki, co objawia się opuchnięciem twarzy, świądem, rumieniem, pokrzywką skórną i podrażnieniem nerek.


Preparaty z jeżówki są stosowane w leczeniu chorób wirusowych (np. grypa, przeziębienie, opryszczka, odra, ospa, półpasiec, różyczka), chorób bakteryjnych (np. angina, płonica, błonica, róża, zakażenia mieszane układu oddechowego, zatok obocznych nosa
i układu pokarmowego, trądzik, czyraczność, choroby weneryczne) i chorób grzybiczych (np. kandydozy, kryptokokozy skórne i układowe). Jeżówka zalecana jest w terapii uzupełniającej chorób pasożytniczych. Ponadto jako środek wzmagający odporność organizmu na choroby
i do leczenia trudno gojących się ran, oparzeń, odmrożeń, odleżyn i owrzodzeń. Preparaty galenowe z jeżówki są skuteczne w leczeniu i w profilaktyce dyskinez dróg żółciowych, zaburzeń trawiennych, niektórych alergii, zapalenia dziąseł, przewlekłych stanów zapalnych układu rozrodczego i moczowego.

Preparaty i stosowanie

W ziołolecznictwie ludowym wykorzystuje się nalewkę, macerat, sok, maść, napar z ziela lub korzenia jeżówki. Spośród wymienionych gatunków, najmniejszą aktywność wykazuje jeżówka blada. Nalewkę z jeżówki Tinctura Echinaceae można sporządzić zalewając rozdrobniony suchy korzeń lub ziele alkoholem 40-50% w proporcji 100 g masy roślinnej na 500 ml rozpuszczalnika. Bardziej stężony alkohol niszczy wiele czynnych składników jeżówki. Surowiec należy wytrawiać 7 dni, po czym przefiltrować i przechowywać w ciemnym chłodnym miejscu. Tak sporządzoną nalewkę należy zażywać 2-3 razy dz. po 5 ml. Profilaktycznie nalewkę przyjmuje się 3 razy w tygodniu po 5 ml. Macerat Maceratio Echinaceae z jeżówki sporządza się zalewając 1 cz. zmielonych świeżych korzeni lub ziela jeżówki 3 cz. przegotowanej wody. Wytrawianie wodą powinno trwać około 6 godzin, po czym wyciąg poddaje się filtrowaniu. Macerat jest preparatem nietrwałym, który trzeba przechowywać w lodówce, maksymalnie przez 3 dni. Macerat dawkuje się 3 razy dz. po 100 ml; warto go osłodzić miodem tuż przed zażyciem. Zalecany jest w chorobach przeziębieniowych i skórnych. Napar Infusum Echinaceae przygotowuje się z suchego rozdrobnionego ziela lub korzenia: 1 łyżkę suszu zalać 200 ml wrzącej wody; odstawić na 20 minut; przecedzić. Zażywać 2-3 razy dz. po 100-200 ml. Napar warto osłodzić miodem. Odwar z jeżówki nie jest polecany z powodu dużej wrażliwości składników czynnych na dłuższe podgrzewanie. Maści z jeżówki Unguentum Echinaceae zawierają ekstrakt (1 cz. surowca roślinnego na 1 cz. rozpuszczalnika), sok lub starannie utarte świeże ziele (albo korzeń) jeżówki w podłożu tłuszczowym (tłuszcz zwierzęcy). Zawartość jeżówki w maści tradycyjnej wynosi 15-20%.
Przemysł farmaceutyczny dostarczył nowoczesne i wygodne w użyciu preparaty z jeżówki: tabletki, kapsułki, krople, syropy, maści, żele na skórę i błony śluzowe.
Niektóre preparaty płynne z jeżówki oparte na są wyciągu glicerynowo-etanolowym z surowca lub są roztworem zagęszczonego, albo suchego ekstraktu w tej mieszance rozpuszczalników. Kapsułki i tabletki zawierają suchy ekstrakt, sproszkowane ziele lub korzeń jeżówki. Dawki sproszkowanej rośliny (proszek w kapsułkach lub tabletkowany) wynosi 500-2000 mg 2-3 razy dz. Dawki ekstraktu suchego z jeżówki wynoszą 200 mg 3 razy dz. Zawartość ekstraktu z jeżówki w maściach i kremach fabrycznych wynosi 5-10%.
Przemysł kosmetyczny dostarcza kremy, toniki, mleczka i serum zawierające ekstrakty z jeżówki.
Preparaty z jeżówki trzeba stosować regularnie i przez dłuższy czas. Efekty lecznicze są widoczne po około 3-4 tygodniach. Po miesięcznej kuracji polecane jest zrobienie 14 dniowej przerwy w przyjmowaniu jeżówki.
źródło obrazka:
Jemioła - Viscum
Preparaty jemioły (Iscador, Helixor, Plenosol N) posiadają również działanie immunostymulujące. Więcej informaci na ich temat znajdzie Czytelnik na specjalnej stronie (kliknij tutaj).
Baptisia tinctoria L.
Baptisia tinctoria L.
Źródło obrazka:
Baptisia tinctoria L.
Baptisia tinctoria L. jest krzewem z rodziny motylkowatych Fabaceae, rosnącym w Ameryce Północnej.
Skład chemiczny: olejek eteryczny, barwniki, kumaryny, alkaloidy chinolizydynowe (cytyzyna, sparteina), skopoletynę, skopoletyn-O-glikozyd, izoflawonoidy (baptyzyna - 6%, pseudobaptyzyna - 1%, trifoliryzyna), glikoproteiny (arabinogalaktano-proteiny), heteropolisacharydy, kwasy uronowe, cukry (arabinoza, glukoza, galaktoza, ramnoza, mannoza, ksyloza), związki fenolowe.
Korzenie i kłącza zawierają 0,2% alkaloidów, z czego 0,047-0,081% stanowi sparteina, 0,021-0,087% N-metylocytyzyna i 0,02% cytyzyna.
Dawniej otrzymywano z tej rośliny barwnik błękitny.
Szwajcarska firma Herbamed wytwarza preparaty złożone zawierające Indigowurzel Wilde Baptisia tinctoria, w tym także leki homeopatyczne. br> Baptisia tinctoria wykazuje działanie immunostymulujące, przeciwzapalne, żółciopędne, przeciwwymiotne i przeciwarytmiczne. Pobudza fagocytozę, aglutynację antygenów, produkcję interferonów, podnosi miejscową i ogólną odporność na infekcje. Korzystne jest łączenie Baptisia z preparatami jeżówki i żywotnika Thuja.
Baptisia była stosowana w medycynie ludowej przez Indian do leczenia i profilaktyki chorób zakaźnych.
Dawkowanie: sproszkowany surowiec 500-1000 mg 3 razy dziennie; nalewka - 5 ml 3 razy dziennie.

Przykładowe preparaty:
Farmakon: Echinacea Rö-Plex Ampullen: Röwo - 298, Röwo Infecthol E: Röwo - 296.
Schaper and Brummer: Esberitox w rozmaitych odmianach i formach farmaceutycznych.

Thuja occidentalis L. - żywotnik zachodni
Żywotnik zachodni
źródło obrazka:
Thuja occidentalis L. - żywotnik zachodni
Thuja occidentalis L. żywotnik zachodni (Cupressaceae) - dostarcza cennego surowca: młodych pędów (ziela) Herba Thujae. Występuje w Ameryce Północnej, ponadto jest często sadzony w Europie jako krzew ozdobny.
Tuja jest wykorzystywana w medycynie oficjalnej, homeopatycznej, ludowej i weterynaryjnej.
Młode pędy Thuja zawierają od 1 do 4% olejku eterycznego, a w nim tujon (7,6 mg/g) w postaci alfa-tujonu - 85% i beta-tujonu (15%), ponadto alfa-pinen, alfa-terpinen, beta-terpinen mircen, limonen, sabinen, kamfen, borneol, fenchon, terpinolen. W surowcu występują także lignany, kwas taninowy (1,3%), tujopolisacharydy (4%), białka, tulilalkohol (thulylalcohol), flawonoidy (mirycetyna, kwercetyna).
Wchodzi w skład preparatów złożonych immunostymulujących, przeciwpasożytniczych (np. przeciw pierwotniakom) przeciwwirusowych i przeciwgrzybiczych np. Anti-Fungal - krople, Vagi-Mend Anti-Yeast Support, Esberitox), zalecanych do profilaktyki i leczenia zakażeń Candida, wirusami opryszczki, Epstein-Barr'a, przewlekłych zakażeń bakteryjnych, grzybowych, chlamydiowych i wirusowych przewodu pokarmowego i układu oddechowego.
Wyciągi z Thuja działają immunstymulująco, przeciwrobaczo, żółciopędnie, rozkurczowo, przeciwbólowo, moczopędnie, antybakteryjnie, antywirusowo. W dużych dawkach działają halucynogennie. Tujopolisacharydy i glikoproteiny pobudzają proliferację limfocytów T i produkcję cytokinin. Hamują również replikację wirusów, między innymi HIV-1. Cytotoksyczne właściwości Thuja mogą być wykorzystane do leczenia niektórych nowotworów i łuszczycy.
Wywary z Thuja w medycynie ludowej były wykorzystywane do wywoływania poronienia. Ponadto do leczenia reumatyzmu, zapalenia mięśni, chorób pasożytniczych, chorób zakaźnych, przeziębienia, nieżytów układu oddechowego, infekcji układu płciowego, wyprysków (eczema), łuszczycy (psoriasis), trądziku (acne).
W sprzedaży znajdują się różne preparaty zawierające ekstrakt z Thuja: nalewki, kapsułki, tabletki dostepne bez recepty. Wiele z nich można nabyć on-line.
Witamina H
Metionina, cholina, betaina, karnityna, kwas liponowy, timonacic, kwas pangamowy
Kwas orotowy

Dokument chroniony prawami autorskimi
Dr Różański
Poznań 2003-2004
Natural substances immunostimulatory

Losowy produkt

51,66 PLN

19,97 PLN

Ostatnio na forum

No posts to display.


  • Flax oil - Polish Gold 1/4 Omega-3

    LeenLife E - Omega 3 w najczystszej postaci... Jedyny zarejestrowany w Polsce i na świecie nutraceutyk ...



We have 341 guests online